Mentale gezondheid begint met één simpele vraag:                  Hoe gaat het?

We besteden in de sport veel aandacht aan techniek, tactiek, kracht en conditie. We willen spelers beter maken, teams laten presteren en doelen behalen. Maar hoe vaak staan we stil bij de persoon achter de sporter?

Mentale gezondheid is net zo belangrijk als fysieke gezondheid. Toch vinden veel sporters het moeilijk om te vertellen dat het even niet goed gaat. Ze willen niemand teleurstellen, zijn bang om zwak over te komen of denken dat ze zich "gewoon moeten herpakken". Ondertussen kan de druk van presteren, verwachtingen van de omgeving, school, werk, blessures of privéomstandigheden steeds groter worden.

Veranderingen die kunnen opvallen

Niet iedere mindere training, boze reactie of slechte wedstrijd betekent dat er iets aan de hand is. Iedereen heeft weleens en mindere dag.

Maar soms verandert een sporter gedurende langere tijd. Juist trainers en coaches kunnen dit opmerken, omdat zij spelers vaak meerdere keren per week zien.

Bijvoorbeeld:

• Minder plezier in de sport.

• Snel geïrriteerd of emotioneel reageren.

• Teruggetrokken gedrag.

• Verminderde concentratie.

• Minder zelfvertrouwen.

• Slechter slapen of voortdurend moe zijn.

• Onverklaarbare prestatiedaling.

• Perfectionisme of enorme druk op zichzelf leggen.

• Angst om fouten te maken.

• Regelmatig afwezig zijn of motivatie verliezen.

Deze veranderingen betekenen niet automatisch dat er een psychisch probleem is. Ze kunnen wel aanleiding  zijn om oprechte interesse te tonen en het gesprek te openen.

Soms is de belangrijkste stap helemaal niet ingewikkeld. Het begint met oprechte interesse. Met één simpele vraag:

"Hoe gaat het eigenlijk met je?"

 

 De belangrijke rol van de trainer

Een trainer is er in de eerste plaats om training te geven, spelers te ontwikkelen en een team te begeleiden. Maar een trainer is vaak óók iemand die een jonge sporter meerdere keren per week ziet.

Je viert samen successen. Je ziet teleurstellingen. Je ziet hoe iemand reageert op fouten, druk, teamgenoten en tegenslagen. En in de loop van een seizoen ontstaat vaak een vertrouwensband.

Daardoor kan een trainer soms als één van de eersten merken: “Hij of zij is anders dan normaal.”

Maar wat doe je vervolgens? Hoe begin je een gesprek zonder iemand onder druk te zetten? Wat kun je vragen? Wanneer luister je alleen? Wanneer betrek je ouders of iemand binnen de vereniging? En wanneer is professionele ondersteuning nodig?

Veel trainers willen graag iets betekenen, maar hoeven niet automatisch te weten hoe. En dat is ook niet hun vak.

Een trainer hoeft geen hulpverlener te zijn

Het is niet de taak van een trainer om psychische problemen vast te stellen of op te lossen.

"Signaleren betekent niet diagnosticeren"

"Luisteren betekent niet behandelen."

"Betrokken zijn betekent niet alles zelf moeten oplossen"

De kracht van een trainer zit soms juist in iets veel eenvoudigers: Opmerken dat iemand verandert, een veilige omgeving bieden, zonder oordeel luisteren en weten wanneer het verstandig is om andere mensen te betrekken.

Een trainer hoeft dus geen hulpverlener te worden. Maar een trainer kan wél een belangrijk persoon zijn in het leven van een jonge sporter.

Hoe kan Focus & Flow hierbij helpen?

Trainers zien vaak als eerste dat er iets verandert. Maar wat doe je vervolgens?

Vanuit Focus & Flow Coaching ondersteun ik trainers, coaches, teamleiders, coördinatoren en sportverenigingen bij de mentale en sociaal-emotionele kant van sport. Dat doe ik onder andere door middel van presentaties, interactieve bijeenkomsten en praktische ondersteuning.

Geen zware theorie en geen opleiding tot hulpverlener. Wel concrete kennis en handvatten die trainers kunnen gebruiken in de dagelijkse sportpraktijk.

Tijdens een bijeenkomst kan aandacht zijn voor:

• veranderingen in gedrag en welzijn leren opmerken;
• op een laagdrempelige manier een gesprek openen;
• luisteren zonder direct met oplossingen te komen;
• omgaan met emoties, onzekerheid en prestatiedruk;
• reageren op een speler die vastloopt of zich terugtrekt;
• bouwen aan vertrouwen en een veilig teamklimaat;
• de grenzen van de trainersrol herkennen;
• weten wanneer ouders, de vereniging of andere professionals betrokken moeten worden.

Het doel is niet om trainers hulpverleners te maken.

Mijn doel is trainers sterker en zekerder te maken in hun menselijke rol rondom de sporter.

 

Van presteren naar ontwikkelen

Mentale aandacht betekent niet dat prestaties niet belangrijk mogen zijn.

Integendeel. Sport mag gaan over ambitie, ontwikkeling, grenzen verleggen, wedstrijden winnen en het beste uit jezelf halen.

Maar duurzame ontwikkeling ontstaat naar mijn overtuiging het beste in een omgeving waarin een sporter zich ook gezien, gehoord en veilig voelt. Een omgeving waarin fouten gemaakt mogen worden.

Waarin trainers niet alleen vragen:

“Hoe ging de wedstrijd?”

maar soms ook:

“Hoe gaat het eigenlijk met jou?”

 

 De sportvereniging 

Een mentaal veilige sportomgeving ontstaat niet door één trainer of één gesprek.

Ook verenigingen kunnen bewust investeren in een cultuur waarin aandacht is voor de mens achter de sporter.

Door trainers handvatten te geven. Door mentale gezondheid bespreekbaar te maken. Door duidelijke normen en waarden uit te dragen. Door aandacht te hebben voor respect en gedrag. En door te zorgen dat mensen weten bij wie zij terechtkunnen wanneer er zorgen zijn.

Focus & Flow wil verenigingen ondersteunen bij het ontwikkelen van zo'n sportomgeving. Een omgeving waarin plezier, ontwikkeling, prestaties, respect en welzijn naast elkaar mogen bestaan.

 

De mens achter de sporter

Soms begint passende ondersteuning niet met een oplossing. Maar met iemand die ziet dat er iets veranderd is, iemand die luistert, iemand die niet meteen oordeelt en iemand die weet wanneer zijn of haar eigen rol ophoudt en andere ondersteuning nodig is.

Daar wil Focus & Flow aan bijdragen.

Want achter iedere sporter staat eerst een mens.

En soms begint de eerste stap met vier eenvoudige woorden: “Hoe gaat het met je?”